Khi nào doanh nghiệp cần thuê kế toán trưởng? Doanh nghiệp cần xem xét thuê dịch vụ kế toán trưởng khi thuộc diện bắt buộc bố trí chức danh này nhưng chưa có nhân sự đủ điều kiện. Ngoài yêu cầu pháp luật, việc thuê kế toán trưởng cũng phù hợp khi doanh nghiệp cần tăng cường kiểm soát chuyên môn, quản lý hệ thống kế toán và nâng cao chất lượng báo cáo tài chính.
Tuy nhiên, không phải doanh nghiệp nào cũng bắt buộc tuyển kế toán trưởng toàn thời gian. Theo quy định năm 2026, doanh nghiệp siêu nhỏ được bố trí người phụ trách kế toán thay cho kế toán trưởng, còn các doanh nghiệp thuộc diện bắt buộc có thể lựa chọn nhân sự nội bộ hoặc thuê dịch vụ kế toán trưởng đáp ứng điều kiện pháp luật.
Để quyết định phù hợp, chủ doanh nghiệp cần phân biệt ba vấn đề: nghĩa vụ bố trí kế toán trưởng, nhu cầu quản lý kế toán thực tế và hình thức sử dụng nhân sự.
1. Doanh nghiệp có bắt buộc phải thuê kế toán trưởng không?
Pháp luật không quy định mọi doanh nghiệp phải thuê một kế toán trưởng từ bên ngoài. Yêu cầu đặt ra là đơn vị kế toán phải tổ chức và bố trí chức danh kế toán trưởng theo quy định, trừ những trường hợp được phép bố trí người phụ trách kế toán thay thế.
Theo khoản 1 và khoản 2 Điều 20 Nghị định 174/2016/NĐ-CP, nghĩa vụ này phụ thuộc vào loại đơn vị kế toán và việc doanh nghiệp có thuộc nhóm siêu nhỏ hay không.
| Trường hợp | Nghĩa vụ pháp lý | Phương án phù hợp |
|---|---|---|
| Doanh nghiệp siêu nhỏ | Không bắt buộc bố trí kế toán trưởng | Bố trí người phụ trách kế toán |
| Doanh nghiệp không thuộc nhóm siêu nhỏ | Phải bố trí kế toán trưởng | Bổ nhiệm nội bộ hoặc thuê dịch vụ hợp pháp |
| Chưa bổ nhiệm được kế toán trưởng | Được bố trí phụ trách kế toán trong thời gian chuyển tiếp tối đa 12 tháng | Hoàn thiện nhân sự hoặc thuê dịch vụ |
| Kế toán trưởng nghỉ việc | Phải tổ chức bàn giao và bảo đảm bố trí nhân sự phù hợp | Bổ nhiệm người thay thế hoặc thuê dịch vụ |
| Đã có kế toán trưởng hợp lệ | Không phải thuê thêm chỉ vì đến kỳ quyết toán | Có thể thuê tư vấn hoặc rà soát khi cần |
Như vậy, bắt buộc có kế toán trưởng không đồng nghĩa bắt buộc tuyển nhân viên toàn thời gian. Doanh nghiệp có thể sử dụng dịch vụ làm kế toán trưởng từ chủ thể cung cấp dịch vụ hợp pháp theo Điều 56 Luật Kế toán và các quy định đang có hiệu lực.
Ngược lại, nếu doanh nghiệp thuộc diện phải bố trí kế toán trưởng, việc đã có kế toán viên hoặc đơn vị kê khai thuế thuê ngoài không tự động thay thế được nghĩa vụ này.
Căn cứ: Điều 20 Nghị định 174/2016/NĐ-CP – Chính phủ.
2. Doanh nghiệp siêu nhỏ có cần kế toán trưởng không?
Doanh nghiệp siêu nhỏ là nhóm được pháp luật cho phép áp dụng cơ chế tổ chức kế toán linh hoạt hơn.
Theo điểm b khoản 2 Điều 20 Nghị định 174/2016/NĐ-CP, doanh nghiệp siêu nhỏ được bố trí người phụ trách kế toán mà không bắt buộc phải bố trí kế toán trưởng.
Quy định này tiếp tục được thể hiện tại Điều 3 Thông tư 58/2026/TT-BTC về chế độ kế toán dành cho doanh nghiệp siêu nhỏ.
2.1. Tiêu chí xác định doanh nghiệp siêu nhỏ năm 2026
Doanh nghiệp cần đối chiếu các tiêu chí tại Điều 5 Nghị định 80/2021/NĐ-CP trước khi xác định mình có thuộc trường hợp được bố trí người phụ trách kế toán hay không.
| Lĩnh vực hoạt động | Lao động tham gia BHXH bình quân năm | Doanh thu hoặc tổng nguồn vốn |
|---|---|---|
| Nông nghiệp, lâm nghiệp, thủy sản, công nghiệp, xây dựng | Không quá 10 người | Doanh thu không quá 3 tỷ đồng hoặc tổng nguồn vốn không quá 3 tỷ đồng |
| Thương mại, dịch vụ | Không quá 10 người | Doanh thu không quá 10 tỷ đồng hoặc tổng nguồn vốn không quá 3 tỷ đồng |
Doanh nghiệp phải đáp ứng điều kiện về số lao động tham gia BHXH bình quân năm và ít nhất một trong hai điều kiện về doanh thu hoặc tổng nguồn vốn.
Ví dụ, một công ty thương mại có 6 lao động tham gia BHXH bình quân năm và doanh thu 7 tỷ đồng có thể thuộc nhóm doanh nghiệp siêu nhỏ nếu các tiêu chí và phương pháp xác định khác đều được đáp ứng.
Ngược lại, doanh nghiệp chỉ có 5 nhân viên nhưng doanh thu và nguồn vốn đều vượt ngưỡng tương ứng không mặc nhiên được xem là doanh nghiệp siêu nhỏ.
Lưu ý: Tiêu chí xác định doanh nghiệp siêu nhỏ theo Nghị định 80/2021/NĐ-CP khác với tiêu chí vốn điều lệ 10 tỷ đồng dùng để xác định yêu cầu về trình độ kế toán trưởng tại Nghị định 174/2016/NĐ-CP. Không nên sử dụng hai tiêu chí này thay thế cho nhau.
Căn cứ: Nghị định 80/2021/NĐ-CP – Chính phủ.
2.2. Doanh nghiệp siêu nhỏ được bố trí người phụ trách kế toán như thế nào?
Theo Thông tư 58/2026/TT-BTC, doanh nghiệp siêu nhỏ không bắt buộc có kế toán trưởng. Nếu bố trí người phụ trách kế toán, người này được ký thay kế toán trưởng trên chứng từ, sổ kế toán và báo cáo tài chính theo quy định.
Việc được bố trí người phụ trách kế toán không đồng nghĩa doanh nghiệp có thể tùy ý giao chức danh này cho người không đáp ứng điều kiện pháp luật. Khi bố trí người phụ trách kế toán thay kế toán trưởng, cần đối chiếu tiêu chuẩn tại khoản 4 Điều 53 và khoản 1 Điều 54 Luật Kế toán.
Doanh nghiệp siêu nhỏ vẫn phải tổ chức công tác kế toán và thực hiện các nghĩa vụ liên quan theo chế độ kế toán, pháp luật thuế áp dụng.
2.3. Thông tư 58/2026/TT-BTC áp dụng từ thời điểm nào?
Thông tư 58/2026/TT-BTC có hiệu lực từ ngày 01/07/2026 và áp dụng cho năm tài chính bắt đầu từ hoặc sau ngày này.
Do đó, doanh nghiệp có năm tài chính bắt đầu ngày 01/01/2026 không nên tự động chuyển toàn bộ hệ thống kế toán sang Thông tư 58 giữa năm mà chưa xem xét quy định áp dụng cho kỳ tài chính tương ứng.
Thông tư 58 cũng cho phép doanh nghiệp siêu nhỏ lựa chọn chế độ kế toán doanh nghiệp nhỏ và vừa phù hợp với đặc điểm hoạt động, nhưng phải áp dụng nhất quán trong năm tài chính.
Trường hợp doanh nghiệp thay đổi quy mô trong năm và không còn đáp ứng tiêu chí siêu nhỏ, cần kiểm tra quy định chuyển đổi chế độ kế toán cho năm tài chính tiếp theo.
Căn cứ: Thông tư 58/2026/TT-BTC – Công báo Chính phủ.
3. Doanh nghiệp được sử dụng người phụ trách kế toán trong bao lâu?
Đây là vấn đề quan trọng đối với doanh nghiệp mới thành lập, doanh nghiệp chưa tuyển được kế toán trưởng hoặc đang thay đổi nhân sự.
Theo khoản 1 Điều 20 Nghị định 174/2016/NĐ-CP, đơn vị thuộc diện phải bố trí kế toán trưởng nhưng chưa bổ nhiệm được ngay có thể bố trí người phụ trách kế toán trong thời gian tối đa 12 tháng.
Sau thời gian này, đơn vị phải bố trí người làm kế toán trưởng theo quy định.
Thời gian chuyển tiếp đối với đơn vị phải bố trí kế toán trưởng.
3.1. Thời hạn 12 tháng không áp dụng chung cho doanh nghiệp siêu nhỏ
Doanh nghiệp siêu nhỏ được phép bố trí người phụ trách kế toán theo khoản 2 Điều 20 Nghị định 174/2016/NĐ-CP.
Đây là trường hợp ngoại lệ, không phải cơ chế tạm thời 12 tháng dành cho doanh nghiệp chưa bổ nhiệm được kế toán trưởng.
Vì vậy, không thể kết luận rằng mọi công ty sau 12 tháng hoạt động đều bắt buộc phải có kế toán trưởng mà không xem xét quy mô doanh nghiệp.
3.2. Có được tiếp tục bố trí người phụ trách kế toán sau 12 tháng không?
Đối với doanh nghiệp thuộc diện bắt buộc bố trí kế toán trưởng, thời gian sử dụng người phụ trách kế toán để thay thế tạm thời không được vượt quá giới hạn pháp luật.
Doanh nghiệp không nên coi việc thay người phụ trách kế toán hoặc ban hành quyết định phân công mới là cách đương nhiên bắt đầu lại một chu kỳ 12 tháng.
Khi chưa tuyển được nhân sự đáp ứng điều kiện, phương án cần xem xét là thuê dịch vụ làm kế toán trưởng từ chủ thể cung cấp hợp pháp theo quy định hiện hành.
3.3. Khi kế toán trưởng nghỉ việc, doanh nghiệp phải làm gì?
Khoản 4 Điều 20 Nghị định 174/2016/NĐ-CP yêu cầu đơn vị tổ chức bàn giao công việc và tài liệu kế toán khi thay đổi kế toán trưởng hoặc người phụ trách kế toán.
Doanh nghiệp đồng thời phải thông báo cho các bộ phận liên quan và cơ quan nơi mở tài khoản giao dịch biết họ tên, mẫu chữ ký của người mới.
Việc bàn giao nên xác định rõ thời điểm tiếp nhận, dữ liệu đã hoàn thành, hồ sơ còn thiếu và nghiệp vụ đang xử lý.
Người mới chịu trách nhiệm về công việc của mình kể từ ngày nhận bàn giao; người cũ vẫn phải chịu trách nhiệm đối với công việc kế toán trong thời gian mình phụ trách theo quy định.
4. Năm dấu hiệu cho thấy khi nào doanh nghiệp cần thuê kế toán trưởng
Ngay cả khi đã đáp ứng yêu cầu pháp lý, doanh nghiệp vẫn cần đánh giá khả năng kiểm soát công việc kế toán trong thực tế.
Nếu xuất hiện những tình huống dưới đây, việc bổ sung vai trò kế toán trưởng hoặc nâng cao năng lực của bộ phận kế toán nên được xem xét sớm.
4.1. Có nhân viên kế toán nhưng thiếu người kiểm tra chuyên môn
Một doanh nghiệp có thể đã bố trí nhân viên nhập hóa đơn, hạch toán chi phí, theo dõi công nợ và kê khai thuế định kỳ.
Tuy nhiên, nếu không có người kiểm tra phương pháp ghi nhận, số liệu trước khi khóa sổ hoặc cách xử lý các nghiệp vụ phức tạp, sai lệch có thể kéo dài nhiều kỳ.
Trường hợp này cho thấy nhu cầu kiểm soát chuyên môn, không đơn thuần là nhu cầu tuyển thêm người nhập chứng từ.
4.2. Doanh thu và số lượng giao dịch tăng nhanh
Khi doanh nghiệp mở rộng, số lượng hóa đơn, hợp đồng và nguồn thu thường tăng theo.
Một công ty thương mại bắt đầu bán hàng qua cửa hàng, đại lý và sàn thương mại điện tử sẽ cần kiểm soát nhiều luồng dữ liệu như doanh thu, hàng hoàn trả, chiết khấu, công nợ và dòng tiền.
Nếu mỗi bộ phận đang xử lý dữ liệu theo cách riêng, doanh nghiệp cần người tổ chức nguyên tắc kế toán thống nhất và giám sát việc tổng hợp báo cáo.
4.3. Hoạt động sản xuất, xây dựng hoặc hàng tồn kho phức tạp
Doanh nghiệp sản xuất và xây dựng thường có nhiều khoản mục cần xác định theo từng đối tượng, công trình hoặc đơn hàng.
Việc tính giá thành đòi hỏi phối hợp giữa dữ liệu nguyên vật liệu, nhân công, sản phẩm dở dang và chi phí sản xuất chung.
Trong trường hợp này, doanh nghiệp nên đánh giá năng lực kế toán trưởng theo kinh nghiệm chuyên môn thực tế, đặc biệt là khả năng thiết lập và kiểm soát hệ thống dữ liệu.
4.4. Doanh nghiệp chuẩn bị vay vốn hoặc làm việc với nhà đầu tư
Khi tiếp cận khoản vay, huy động vốn hoặc tiếp nhận nhà đầu tư, doanh nghiệp thường cần báo cáo tài chính có cơ sở rõ ràng và giải thích được các khoản mục quan trọng.
Nếu bộ phận kế toán chỉ tập trung vào kê khai thuế, chưa có người tổ chức kiểm tra báo cáo, doanh nghiệp có thể gặp khó khăn khi đối chiếu số liệu.
Kế toán trưởng có thể giúp tổ chức việc lập báo cáo và phối hợp cung cấp thông tin theo trách nhiệm được giao.
Tuy nhiên, kế toán trưởng không thay thế kiểm toán độc lập trong những trường hợp phải có báo cáo kiểm toán.
4.5. Bộ máy kế toán thường xuyên thay đổi hoặc thiếu quy trình bàn giao
Khi nhân viên kế toán nghỉ việc, doanh nghiệp có thể gặp tình trạng dữ liệu lưu phân tán, chứng từ không đầy đủ hoặc không xác định được người đang theo dõi một khoản công nợ.
Nếu tình trạng này lặp lại, vấn đề không chỉ nằm ở từng nhân sự mà còn ở cách tổ chức hệ thống kế toán.
Doanh nghiệp nên xem xét vai trò kế toán trưởng hoặc dịch vụ quản lý chuyên môn phù hợp để thiết lập trách nhiệm, quy trình kiểm tra và bàn giao.
Cần phân biệt: Những dấu hiệu trên là căn cứ đánh giá nhu cầu quản trị, không phải những điều kiện pháp luật tự động buộc doanh nghiệp phải thuê thêm kế toán trưởng.
>> Xem thêm: Dịch vụ rà soát sổ sách kế toán
5. Kế toán trưởng khác gì kế toán viên và người phụ trách kế toán?
Ba chức danh có thể cùng tham gia hoạt động kế toán nhưng không có phạm vi trách nhiệm hoàn toàn giống nhau.
Kế toán viên thực hiện nghiệp vụ theo nhiệm vụ được giao, chẳng hạn theo dõi tiền, công nợ, hàng tồn kho, tiền lương hoặc lập các báo cáo chi tiết.
Người phụ trách kế toán thực hiện trách nhiệm và quyền hạn theo quy định trong những trường hợp được phép bố trí thay kế toán trưởng.
Kế toán trưởng là người đứng đầu bộ máy kế toán của đơn vị, có nhiệm vụ tổ chức thực hiện công tác kế toán và chịu trách nhiệm trong phạm vi pháp luật quy định.
| Tiêu chí | Kế toán viên | Kế toán trưởng |
|---|---|---|
| Công việc trọng tâm | Thực hiện nghiệp vụ kế toán | Tổ chức và điều hành công tác kế toán |
| Phạm vi quản lý | Theo phần hành được giao | Theo trách nhiệm quản lý chuyên môn |
| Vai trò trong báo cáo | Lập, tổng hợp số liệu theo phân công | Tổ chức lập báo cáo tài chính |
| Điều kiện đảm nhiệm | Điều kiện của người làm kế toán | Điều kiện riêng đối với kế toán trưởng |
Người phụ trách kế toán không đơn giản là kế toán viên được đổi tên chức danh.
Theo khoản 4 Điều 53 Luật Kế toán, người được cử phụ trách kế toán thay kế toán trưởng phải đáp ứng những tiêu chuẩn, điều kiện tại khoản 1 Điều 54 và thực hiện trách nhiệm, quyền hạn tương ứng theo Điều 55.
Căn cứ: Văn bản hợp nhất 41/VBHN-VPQH năm 2026 – Luật Kế toán.
6. Điều kiện để được bổ nhiệm hoặc thuê làm kế toán trưởng năm 2026
Khi doanh nghiệp quyết định thuê kế toán trưởng, việc kiểm tra bằng cấp, chứng chỉ và kinh nghiệm cần được thực hiện trước khi ký hợp đồng hoặc bố trí chức danh.
Không phải người có nhiều năm làm kế toán thuế đều tự động đủ điều kiện làm kế toán trưởng.
6.1. Điều kiện chung theo Luật Kế toán
Theo Điều 54 Luật Kế toán, người làm kế toán trưởng phải đáp ứng các điều kiện cơ bản:
- Có phẩm chất đạo đức nghề nghiệp và đáp ứng các tiêu chuẩn đối với người làm kế toán.
- Có chuyên môn, nghiệp vụ kế toán từ trình độ trung cấp trở lên.
- Có chứng chỉ bồi dưỡng kế toán trưởng.
- Có thời gian công tác thực tế về kế toán ít nhất 2 năm nếu có trình độ chuyên môn kế toán từ đại học trở lên.
- Có thời gian công tác thực tế về kế toán ít nhất 3 năm nếu có trình độ chuyên môn kế toán trung cấp hoặc cao đẳng.
- Không thuộc trường hợp bị pháp luật cấm làm kế toán.
Đây là điều kiện chung. Việc đáp ứng các điều kiện này chưa đủ để kết luận người đó phù hợp với mọi loại doanh nghiệp.
6.2. Yêu cầu về trình độ theo vốn điều lệ và loại doanh nghiệp
Điều 21 Nghị định 174/2016/NĐ-CP quy định cụ thể tiêu chuẩn chuyên môn của kế toán trưởng và người phụ trách kế toán theo từng loại đơn vị.
Đối với doanh nghiệp thành lập và hoạt động theo pháp luật Việt Nam, cần lưu ý:
| Loại doanh nghiệp | Yêu cầu về trình độ chuyên môn kế toán |
|---|---|
| Doanh nghiệp không có vốn nhà nước, vốn điều lệ dưới 10 tỷ đồng | Từ trung cấp chuyên nghiệp trở lên |
| Doanh nghiệp không thuộc trường hợp ngoại lệ nêu trên | Từ đại học trở lên theo quy định |
| Công ty mẹ là doanh nghiệp nhà nước hoặc doanh nghiệp có vốn nhà nước trên 50% vốn điều lệ | Áp dụng yêu cầu chuyên môn tương ứng và kinh nghiệm thực tế ít nhất 5 năm |
Các yêu cầu này phải được xem xét đồng thời với chứng chỉ bồi dưỡng kế toán trưởng, kinh nghiệm và những điều kiện khác theo Luật Kế toán.
Ví dụ, một công ty TNHH không có vốn nhà nước, vốn điều lệ 5 tỷ đồng có thể bố trí người đáp ứng trình độ kế toán từ trung cấp theo trường hợp quy định, miễn đáp ứng đầy đủ điều kiện còn lại.
Trong khi đó, doanh nghiệp không thuộc diện ngoại lệ trên cần kiểm tra yêu cầu trình độ đại học theo khoản 2 Điều 21 Nghị định 174/2016/NĐ-CP.
Lưu ý: Ngưỡng vốn điều lệ 10 tỷ đồng ở đây là tiêu chí về trình độ chuyên môn, không phải tiêu chí xác định doanh nghiệp siêu nhỏ.
Căn cứ: Điều 21 Nghị định 174/2016/NĐ-CP – Công báo Chính phủ.
6.3. Giám đốc có được kiêm nhiệm kế toán trưởng không?
Doanh nghiệp cần phân biệt việc một người quản lý được phép thực hiện công việc kế toán với việc người đó được đảm nhiệm chức danh kế toán trưởng.
Pháp luật có ngoại lệ cho một số loại hình doanh nghiệp về việc người quản lý kiêm nhiệm công việc kế toán. Tuy nhiên, ngoại lệ đó không tự động cho phép kiêm nhiệm chức danh kế toán trưởng hoặc người phụ trách kế toán.
Trong một hướng dẫn của Bộ Tài chính đối với công ty TNHH do một cá nhân làm chủ sở hữu, giám đốc có thể đồng thời làm công việc kế toán khi đủ điều kiện nhưng không được kiêm nhiệm chức danh kế toán trưởng hoặc phụ trách kế toán.
Vì vậy, chủ doanh nghiệp không nên tự bổ nhiệm người quản lý làm kế toán trưởng chỉ dựa trên việc người đó có bằng cấp kế toán.
Căn cứ: Hỏi đáp chính sách tài chính – Bộ Tài chính.
7. Nên tuyển kế toán trưởng nội bộ hay thuê dịch vụ bên ngoài?
Sau khi xác định nghĩa vụ pháp lý, doanh nghiệp cần lựa chọn phương án sử dụng nhân sự phù hợp với cách vận hành.
Không phải doanh nghiệp có doanh thu cao đều cần kế toán trưởng hiện diện toàn thời gian. Ngược lại, một doanh nghiệp có doanh thu chưa lớn nhưng nghiệp vụ sản xuất phức tạp vẫn có thể cần người quản lý chuyên môn thường xuyên.
Ba phương án tổ chức và kiểm soát công tác kế toán doanh nghiệp.
7.1. Trường hợp nên tuyển kế toán trưởng nội bộ
Tuyển dụng trực tiếp thường phù hợp khi:
- Doanh nghiệp có nhiều kế toán viên cần phân công và giám sát.
- Có nhiều kho, cơ sở sản xuất hoặc đơn vị phụ thuộc.
- Cần phối hợp thường xuyên giữa kế toán và các bộ phận vận hành.
- Phải lập báo cáo quản trị hoặc kiểm soát số liệu nhiều lần trong tháng.
- Cần xây dựng và duy trì hệ thống kiểm soát kế toán dài hạn.
Phương án này tạo điều kiện để kế toán trưởng tham gia trực tiếp vào quá trình tổ chức, kiểm tra và xử lý các nghiệp vụ phát sinh.
Tuy nhiên, doanh nghiệp vẫn cần xác định rõ quyền hạn, trách nhiệm và quy trình kiểm soát, không nên mặc định một người có thể thay thế toàn bộ hệ thống kiểm tra nội bộ.
7.2. Trường hợp phù hợp để thuê dịch vụ kế toán trưởng
Thuê dịch vụ kế toán trưởng có thể phù hợp khi doanh nghiệp đã có nhân viên kế toán xử lý công việc hằng ngày nhưng chưa cần duy trì một vị trí quản lý chuyên môn toàn thời gian.
Mô hình này cũng có thể được cân nhắc khi doanh nghiệp đang chuyển đổi bộ máy kế toán hoặc chưa tuyển được người đáp ứng điều kiện chức danh.
Điều quan trọng là việc cung cấp dịch vụ được thực hiện đúng quy định đang có hiệu lực và người trực tiếp đảm nhiệm chức danh kế toán trưởng đáp ứng tiêu chuẩn chuyên môn.
7.3. Trường hợp chỉ cần thuê dịch vụ tư vấn hoặc rà soát
Nếu doanh nghiệp đã bố trí kế toán trưởng đúng quy định nhưng đang cần xử lý một vấn đề cụ thể, việc thuê thêm dịch vụ làm kế toán trưởng chưa chắc cần thiết.
Ví dụ, doanh nghiệp cần kiểm tra số dư công nợ, đánh giá phương pháp tính giá thành hoặc rà soát dữ liệu trước khi quyết toán thuế.
Trong những trường hợp này, dịch vụ rà soát hoặc tư vấn chuyên môn có thể phù hợp hơn.
| Nhu cầu | Phương án nên cân nhắc |
|---|---|
| Cần người tổ chức, quản lý kế toán thường xuyên | Tuyển kế toán trưởng nội bộ |
| Cần bố trí chức danh hợp pháp nhưng ít nhu cầu hiện diện trực tiếp | Thuê dịch vụ kế toán trưởng |
| Đã có kế toán trưởng, cần đánh giá một khoản mục | Thuê dịch vụ rà soát |
| Thiếu nhân sự nhập liệu, kê khai và tổng hợp hằng tháng | Đánh giá dịch vụ kế toán thuê ngoài |
| Dữ liệu nhiều năm chưa hoàn chỉnh | Xử lý tồn đọng hoặc rà soát trước khi quyết định phạm vi dịch vụ |
>> Xem thêm: Dịch vụ kế toán thuê ngoài
8. Thuê kế toán trưởng bên ngoài thế nào để đúng pháp luật?
Điều 56 Luật Kế toán cho phép đơn vị kế toán ký hợp đồng thuê dịch vụ làm kế toán trưởng. Việc thuê phải được thể hiện bằng hợp đồng văn bản; người trực tiếp làm kế toán trưởng phải đáp ứng các tiêu chuẩn tại Điều 54 Luật Kế toán.
Tại thời điểm tháng 11/2026, cần áp dụng đồng thời các quy định chuyển tiếp về kinh doanh dịch vụ kế toán tại Nghị quyết 66.17/2026/NQ-CP và Nghị quyết 66.18/2026/NQ-CP, có hiệu lực từ ngày 01/07/2026 đến hết ngày 28/02/2027, trừ trường hợp có văn bản mới thay thế sớm hơn.
8.1. Quy định về giấy chứng nhận kinh doanh dịch vụ kế toán đã thay đổi từ 01/07/2026
Theo Nghị quyết 66.17/2026/NQ-CP, kinh doanh dịch vụ kế toán không còn thuộc danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện trong thời gian nghị quyết có hiệu lực.
Theo Nghị quyết 66.18/2026/NQ-CP và hướng dẫn tại Công văn 773/QLKT-DN năm 2026 của Cục Quản lý, giám sát kế toán, kiểm toán, từ ngày 01/07/2026 không thực hiện thủ tục cấp, cấp lại giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh dịch vụ kế toán theo các Điều 60–64 Luật Kế toán; đồng thời có các thay đổi về đăng ký hành nghề và quy định đối với hộ kinh doanh dịch vụ kế toán.
Vì vậy, không nên yêu cầu mọi bên cung cấp dịch vụ phải xuất trình giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh dịch vụ kế toán mới cấp sau ngày 01/07/2026 như một điều kiện mặc định. Doanh nghiệp vẫn cần kiểm tra tư cách chủ thể, phạm vi dịch vụ, điều kiện của người trực tiếp đảm nhiệm chức danh kế toán trưởng và những nghĩa vụ còn áp dụng.
Căn cứ: Nghị quyết 66.17/2026/NQ-CP, Nghị quyết 66.18/2026/NQ-CP, Công văn 773/QLKT-DN năm 2026.
8.2. Những nội dung nên làm rõ trong hợp đồng
Để hạn chế tranh chấp và khoảng trống trách nhiệm, hợp đồng thuê kế toán trưởng nên xác định:
- Tên và thông tin của bên cung cấp dịch vụ.
- Nhân sự trực tiếp đảm nhiệm chức danh kế toán trưởng.
- Phạm vi công việc quản lý và kiểm soát chuyên môn.
- Tần suất làm việc, kiểm tra dữ liệu và báo cáo.
- Quyền ký chứng từ, sổ sách và báo cáo theo quy định.
- Trách nhiệm cung cấp thông tin của doanh nghiệp.
- Quyền truy cập dữ liệu, phần mềm và yêu cầu bảo mật.
- Thời gian thực hiện, phí dịch vụ và công việc phát sinh.
- Cách tổ chức bàn giao khi thay đổi nhân sự hoặc chấm dứt hợp đồng.
Một hợp đồng chỉ ghi chung chung “dịch vụ kế toán trọn gói” không đủ để tự động xác định bên cung cấp đang đảm nhiệm chức danh kế toán trưởng.
Nếu doanh nghiệp cần thuê dịch vụ làm kế toán trưởng, phạm vi này phải được xác định rõ ràng.
8.3. Thuê kế toán trưởng có chuyển toàn bộ trách nhiệm cho bên ngoài không?
Không. Việc sử dụng dịch vụ ngoài không loại bỏ trách nhiệm của đơn vị kế toán và người đại diện theo pháp luật trong việc tổ chức công tác kế toán.
Theo Điều 56 Luật Kế toán, đơn vị thuê có trách nhiệm cung cấp thông tin, tài liệu đầy đủ, kịp thời, trung thực và thực hiện nghĩa vụ theo hợp đồng.
Bên cung cấp dịch vụ và người trực tiếp thực hiện phải chịu trách nhiệm đối với phần việc của mình theo pháp luật và thỏa thuận.
Vì vậy, doanh nghiệp cần duy trì quy trình cung cấp, kiểm tra, phê duyệt thông tin và không nên coi việc thuê ngoài là hình thức chuyển toàn bộ rủi ro kế toán, thuế cho một bên thứ ba.
Căn cứ: Điều 50 và 56 Luật Kế toán – Văn bản hợp nhất 41/VBHN-VPQH năm 2026.
9. Ba tình huống thực tế khi doanh nghiệp cần quyết định thuê kế toán trưởng
Tình huống 1: Công ty thương mại mới thành lập, ít nhân sự
Một công ty thương mại mới hoạt động có 4 nhân viên, doanh thu dự kiến chưa lớn và số lượng chứng từ phát sinh ít.
Chủ doanh nghiệp muốn biết có phải tuyển ngay một kế toán trưởng hay có thể thuê kế toán dịch vụ.
Bước đầu tiên không phải so sánh chi phí nhân sự mà là xác định doanh nghiệp có đáp ứng tiêu chí siêu nhỏ theo quy định hay không.
Nếu thuộc diện siêu nhỏ, doanh nghiệp được bố trí người phụ trách kế toán thay kế toán trưởng, với điều kiện người phụ trách đáp ứng tiêu chuẩn và điều kiện pháp luật.
Nếu không thuộc diện siêu nhỏ, doanh nghiệp cần xem xét nghĩa vụ bố trí kế toán trưởng và phương án chuyển tiếp khi chưa bổ nhiệm được.
Điểm cần quyết định: Tình trạng pháp lý về quy mô doanh nghiệp trước khi lựa chọn hình thức nhân sự.
Tình huống 2: Công ty đã có hai kế toán viên nhưng không có người kiểm soát báo cáo
Một doanh nghiệp thương mại đang hoạt động có kế toán bán hàng và kế toán tổng hợp. Nhân sự thực hiện đầy đủ chứng từ nhưng số liệu chỉ được kiểm tra khi đến kỳ lập báo cáo.
Khi phát sinh chênh lệch doanh thu hoặc công nợ, ban giám đốc phải trực tiếp yêu cầu từng nhân viên giải trình.
Nếu doanh nghiệp thuộc diện bắt buộc bố trí kế toán trưởng mà chưa có người phù hợp, cần giải quyết nghĩa vụ nhân sự theo quy định.
Trường hợp công việc chưa yêu cầu hiện diện thường xuyên, doanh nghiệp có thể cân nhắc thuê dịch vụ kế toán trưởng hợp pháp kết hợp với đội ngũ kế toán nội bộ.
Điểm cần quyết định: Bố trí người chịu trách nhiệm tổ chức, kiểm soát chuyên môn và quy định luồng báo cáo rõ ràng.
Tình huống 3: Doanh nghiệp sản xuất mở rộng nhà xưởng
Một doanh nghiệp bắt đầu tăng số lượng đơn hàng, bổ sung dây chuyền sản xuất và phát sinh nhiều khoản chi phí cần tập hợp theo từng sản phẩm.
Bộ phận kế toán hiện có thể ghi sổ và khai thuế, nhưng chưa xây dựng được cách phân bổ chi phí phù hợp với yêu cầu quản trị.
Trong trường hợp này, nhu cầu kế toán trưởng không chỉ xuất phát từ nghĩa vụ pháp luật mà còn từ việc tổ chức hệ thống kế toán phục vụ hoạt động sản xuất.
Nếu công việc cần phối hợp hằng ngày với kho, sản xuất và bộ phận mua hàng, tuyển kế toán trưởng nội bộ có kinh nghiệm trong lĩnh vực sản xuất thường đáng cân nhắc.
Điểm cần quyết định: Năng lực tổ chức hệ thống kế toán và khả năng phối hợp thường xuyên, thay vì chỉ lựa chọn phương án có chi phí thấp nhất.
10. Chi phí thuê kế toán trưởng được xác định như thế nào?
Chi phí thuê kế toán trưởng phụ thuộc vào loại hình doanh nghiệp, mức độ phức tạp của công việc, phạm vi trách nhiệm và thời gian phối hợp.
Không nên so sánh trực tiếp một hợp đồng dịch vụ kiểm tra dữ liệu định kỳ với mức lương của kế toán trưởng nội bộ nếu hai phương án có phạm vi và trách nhiệm khác nhau.
Khi đánh giá báo giá, doanh nghiệp cần chú ý ba nhóm công việc.
Công việc định kỳ: Tổ chức công tác kế toán, kiểm soát chuyên môn, phối hợp lập và kiểm tra báo cáo theo phạm vi hợp đồng.
Công việc phát sinh: Nghiệp vụ bất thường, thay đổi hệ thống kế toán, yêu cầu chuyên môn đặc thù hoặc nhiệm vụ ngoài phạm vi thường xuyên.
Công việc tồn đọng: Rà soát số liệu kỳ trước, xác định chênh lệch, hoàn thiện hồ sơ hoặc hỗ trợ điều chỉnh theo thỏa thuận riêng.
Doanh nghiệp nên yêu cầu báo giá thể hiện rõ những công việc đã bao gồm, công việc loại trừ, trách nhiệm bàn giao và cách xử lý khi phát sinh nghiệp vụ ngoài phạm vi.
Việc lựa chọn chỉ dựa vào chi phí thấp nhất có thể khiến doanh nghiệp thuê không đúng dịch vụ cần thiết hoặc chưa làm rõ trách nhiệm của người thực hiện.
11. Câu hỏi thường gặp về thuê kế toán trưởng
11.1. Công ty mới thành lập có bắt buộc thuê kế toán trưởng ngay không?
Không phải mọi công ty mới thành lập đều bắt buộc thuê kế toán trưởng từ bên ngoài. Doanh nghiệp cần xác định có thuộc diện siêu nhỏ hay không và đã bố trí người đảm nhiệm công tác kế toán theo quy định chưa.
Với doanh nghiệp thuộc diện bắt buộc có kế toán trưởng, pháp luật cho phép bố trí người phụ trách kế toán trong thời gian chuyển tiếp tối đa 12 tháng khi chưa bổ nhiệm được ngay.
11.2. Doanh nghiệp dưới 10 nhân viên có bắt buộc có kế toán trưởng không?
Không thể xác định chỉ từ số lượng nhân viên. Cần đối chiếu số lao động tham gia BHXH bình quân năm cùng doanh thu hoặc tổng nguồn vốn theo Nghị định 80/2021/NĐ-CP.
Nếu không đáp ứng tiêu chí siêu nhỏ, doanh nghiệp phải xem xét nghĩa vụ bố trí kế toán trưởng theo quy định chung.
11.3. Doanh nghiệp siêu nhỏ có được thuê kế toán trưởng không?
Có. Không bắt buộc bố trí kế toán trưởng không đồng nghĩa doanh nghiệp bị cấm sử dụng dịch vụ này.
Nếu có nhu cầu quản trị hoặc muốn bổ sung người có chuyên môn, doanh nghiệp có thể thuê dịch vụ làm kế toán trưởng theo quy định.
11.4. Người phụ trách kế toán có cần chứng chỉ bồi dưỡng kế toán trưởng không?
Có. Theo khoản 4 Điều 53 và khoản 1 Điều 54 Luật Kế toán, người được cử phụ trách kế toán thay kế toán trưởng phải đáp ứng tiêu chuẩn và điều kiện tương ứng, bao gồm chứng chỉ bồi dưỡng kế toán trưởng.
Doanh nghiệp cần kiểm tra thêm trình độ, kinh nghiệm và các điều kiện theo loại đơn vị.
11.5. Có kế toán tổng hợp rồi có cần kế toán trưởng không?
Nếu doanh nghiệp thuộc diện phải bố trí kế toán trưởng, chức danh kế toán tổng hợp không mặc nhiên thay thế nghĩa vụ này.
Doanh nghiệp có thể đánh giá việc bổ nhiệm nhân sự hiện có nếu đủ điều kiện hoặc thuê dịch vụ kế toán trưởng hợp pháp.
11.6. Thuê kế toán trưởng có bao gồm kê khai thuế hằng tháng không?
Không mặc nhiên. Dịch vụ làm kế toán trưởng và dịch vụ ghi sổ, kê khai thuế có thể là những phạm vi công việc khác nhau.
Doanh nghiệp cần xác định rõ các đầu việc trong hợp đồng, tránh hiểu rằng thuê một chức danh đồng nghĩa bên cung cấp đảm nhiệm mọi nghiệp vụ kế toán và thuế.
11.7. Có thể thuê kế toán trưởng làm việc theo giờ không?
Hình thức và thời gian phối hợp có thể được thỏa thuận phù hợp với nhu cầu, nhưng việc thuê dịch vụ phải đáp ứng quy định pháp luật đang có hiệu lực về hợp đồng, chủ thể cung cấp và tiêu chuẩn của người trực tiếp làm kế toán trưởng.
Doanh nghiệp không nên coi một thỏa thuận làm việc theo giờ với cá nhân tự do là đương nhiên đáp ứng quy định về dịch vụ kế toán trưởng.
11.8. Kế toán trưởng thuê ngoài có được ký báo cáo tài chính không?
Người được thuê đảm nhiệm hợp pháp chức danh kế toán trưởng có thể thực hiện việc ký tài liệu kế toán theo quyền hạn và quy định áp dụng.
Phạm vi ký cần được xác định rõ trong hồ sơ bố trí nhân sự, hợp đồng dịch vụ và quy trình của doanh nghiệp.
11.9. Kế toán trưởng nghỉ việc có phải thông báo cho ngân hàng không?
Khi thay đổi kế toán trưởng hoặc người phụ trách kế toán, đơn vị phải tổ chức bàn giao và thông báo cho các cơ quan nơi mở tài khoản giao dịch biết họ tên, mẫu chữ ký của người mới theo khoản 4 Điều 20 Nghị định 174/2016/NĐ-CP.
Doanh nghiệp cần đồng thời hoàn thiện thủ tục thay đổi thông tin và quyền giao dịch theo yêu cầu của đơn vị nơi mở tài khoản.
11.10. Thuê kế toán trưởng có thay thế kiểm toán báo cáo tài chính không?
Không. Công việc kế toán trưởng và hoạt động kiểm toán độc lập có mục đích, điều kiện hành nghề và trách nhiệm khác nhau.
Doanh nghiệp thuộc diện kiểm toán bắt buộc vẫn phải thực hiện nghĩa vụ kiểm toán theo quy định dù đã có kế toán trưởng nội bộ hoặc thuê ngoài.
12. Doanh nghiệp cần chuẩn bị gì trước khi trao đổi dịch vụ kế toán trưởng?
Trước khi liên hệ đơn vị cung cấp dịch vụ, doanh nghiệp nên xác định rõ tình trạng bộ máy kế toán để việc tư vấn đi đúng nhu cầu.
Những thông tin cần thiết gồm:
- Loại hình doanh nghiệp và lĩnh vực hoạt động.
- Vốn điều lệ, quy mô lao động và tình trạng doanh thu.
- Số lượng nhân viên kế toán hiện có.
- Người đang đảm nhiệm chức danh kế toán trưởng hoặc phụ trách kế toán.
- Hệ thống phần mềm và chế độ kế toán đang áp dụng.
- Tình trạng báo cáo, chứng từ và dữ liệu kế toán.
- Khối lượng công việc cần thuê ngoài.
- Yêu cầu về thời gian làm việc và phương thức phối hợp.
Doanh nghiệp chưa cần cung cấp toàn bộ dữ liệu tài chính ngay trong bước trao đổi ban đầu. Những tài liệu chi tiết nên được chia sẻ sau khi hai bên xác định phạm vi tiếp nhận và phương án bảo mật phù hợp.
Việc xác định nhu cầu rõ từ đầu giúp phân biệt trường hợp cần bố trí chức danh kế toán trưởng với nhu cầu chỉ cần hỗ trợ nghiệp vụ hoặc rà soát dữ liệu.
13. Viện Kế Toán hỗ trợ doanh nghiệp lựa chọn phương án kế toán phù hợp
Liên hệ Viện Kế Toán cùng đồng hành với doanh nghiệp
Khi nào doanh nghiệp cần thuê kế toán trưởng phụ thuộc trước hết vào nghĩa vụ bố trí chức danh theo pháp luật, sau đó là mức độ phức tạp của công tác kế toán và nhu cầu quản trị của từng đơn vị.
Doanh nghiệp không nên lựa chọn chỉ vì sắp đến kỳ quyết toán thuế hoặc muốn giảm chi phí nhân sự. Điều quan trọng là xác định đúng trách nhiệm cần giao, điều kiện của người đảm nhiệm và khả năng phối hợp với bộ máy hiện có.
Viện Kế Toán tiếp nhận thông tin để tư vấn phương án tổ chức công tác kế toán phù hợp với quy mô và tình trạng thực tế của doanh nghiệp.
Phạm vi hỗ trợ có thể bao gồm đánh giá nhu cầu kế toán, rà soát dữ liệu, xác định cách phân công công việc hoặc đề xuất giải pháp kế toán thuê ngoài phù hợp. Trường hợp có nhu cầu dịch vụ làm kế toán trưởng, việc cung cấp dịch vụ và bố trí người đảm nhiệm phải thực hiện theo quy định đang có hiệu lực, được xác nhận trong phạm vi thỏa thuận.
>> Xem thêm: Dịch vụ kế toán thuê ngoài tại Viện Kế Toán
THÔNG TIN LIÊN HỆ VIỆN KẾ TOÁN
Hotline: 0916 636 419
Website: https://vienketoan.vn/
Địa chỉ: SH-03 Đường NB-D1, Khu Eco Xuân Lái Thiêu, Phường Lái Thiêu, TP. Hồ Chí Minh.
Doanh nghiệp có thể cung cấp thông tin về quy mô, nhân sự kế toán hiện tại và công việc cần hỗ trợ để được tư vấn phương án phù hợp.
