Hệ Thống Báo Cáo Quản Trị Dành Cho CEO: Cần Những Gì & Đọc Như Thế Nào Để Ra Quyết Định Đúng?

Phần lớn CEO đều từng rơi vào tình huống: nhận rất nhiều báo cáo kế toán nhưng vẫn không biết doanh nghiệp đang “khỏe hay yếu”. Báo cáo thì đủ, số liệu thì nhiều, nhưng khi cần ra quyết định, CEO vẫn phải dựa vào cảm tính, kinh nghiệm hoặc trực giác cá nhân.

Vấn đề không nằm ở việc doanh nghiệp thiếu báo cáo, mà nằm ở chỗ hệ thống báo cáo hiện tại không được thiết kế để phục vụ điều hành. Báo cáo kế toán tài chính và báo cáo thuế không thể thay thế cho báo cáo quản trị. Trong bài viết này, Viện Kế Toán Việt Nam làm rõ: CEO thực sự cần những báo cáo nào, báo cáo quản trị khác gì báo cáo kế toán thông thường, và làm sao để đọc báo cáo như một công cụ ra quyết định, không phải tài liệu “xem cho có”.

1. Vì sao CEO thường “ngợp” trước báo cáo kế toán?

Theo quan sát của Viện Kế Toán, tình trạng phổ biến là:

• Báo cáo dài

• Nhiều chỉ tiêu

• Nhiều thuật ngữ kế toán

• Nhưng thiếu thông tin phục vụ quyết định

Nguyên nhân cốt lõi: báo cáo được làm cho kế toán – không phải cho CEO.

2. Báo cáo quản trị khác gì báo cáo kế toán – thuế?

2.1 Báo cáo kế toán – thuế

• Phục vụ tuân thủ pháp luật

• Chuẩn mực, nguyên tắc chặt chẽ

• Phản ánh quá khứ

• Không linh hoạt theo nhu cầu điều hành

2.2 Báo cáo quản trị

• Phục vụ nội bộ doanh nghiệp

• Linh hoạt theo mục tiêu điều hành

• Phản ánh hiện tại & tương lai

• Hỗ trợ ra quyết định

CEO không thiếu báo cáo, CEO thiếu báo cáo quản trị đúng bản chất.

3. CEO thực sự cần báo cáo để làm gì?

CEO cần báo cáo để trả lời nhanh 5 câu hỏi sống còn:

1. Doanh nghiệp đang lời hay lỗ thực sự?

2. Tiền có đủ để vận hành 1–3–6 tháng tới không?

3. Chi phí đang “ăn” vào lợi nhuận ở đâu?

4. Dòng sản phẩm / khách hàng nào hiệu quả?

5. Rủi ro tài chính nào đang hình thành?

Nếu báo cáo không trả lời được 5 câu hỏi này, báo cáo đó không có giá trị điều hành.

4. Hệ thống báo cáo quản trị tối thiểu dành cho CEO

Theo chuẩn triển khai của Viện Kế Toán Việt Nam, một CEO SME không cần nhiều báo cáo, nhưng bắt buộc phải có những báo cáo sau:

4.1 Báo cáo kết quả kinh doanh theo góc nhìn quản trị

Khác với báo cáo tài chính:

• Phân tích theo hoạt động

• Phân tích theo bộ phận

• Phân tích theo sản phẩm/dịch vụ

Giúp CEO biết tiền được tạo ra từ đâu – và bị bào mòn ở đâu.

4.2 Báo cáo dòng tiền

Báo cáo này trả lời:

• Tiền đang vào – ra thế nào?

• Khi nào thiếu tiền?

• Khi nào có dư tiền?

Đây là báo cáo quan trọng nhất với CEO, không phải báo cáo lợi nhuận.

Quản trị dòng tiền doanh nghiệp bằng hệ thống kế toán vận hành

4.3 Báo cáo chi phí quản trị

• Chi phí theo bộ phận

• Chi phí theo hoạt động

• So sánh kế hoạch – thực tế

Giúp CEO kiểm soát chi phí mà không phá vỡ vận hành.